Leo goes Paleo

…een ode aan echt eten

Bottenbouillon

19 reacties

Leo goes Paleo bottenouillon Dit is toch wel een ‘staple’ binnen paleo. Het kost je zo’n 12 uur om goede bottenbouillon te bereiden, maar het is het echt waard om hier je zondag (of welke andere vrije dag dan ook) voor op te offeren zo nu en dan. Die 12 uur is trouwens geen ‘hands on’ tijd, je hebt alle gelegenheid om het huishouden te doen of een boek te lezen, je moet alleen wel thuis blijven omdat er een pan op het vuur staat (of zoals bij mij in de oven). Ik maak het liefst een dubbele hoeveelheid waar ik vervolgens gelijk fond van maak (door het op hoog vuur in te laten koken totdat de hoeveelheid gehalveerd is) zodat het me niet teveel opbergruimte kost.

Bottenbouilon is trouwens echt fantastisch. Naast dat het erg smakelijk is, bevat het enorm veel mineralen zoals calcium, magnesium en fosfor. Vooral deze mineralen komt de (beginnende) moderne paleo-er (dan bedoel ik diegene waarbij het regelmatig eten van orgaanvlees, merg en botten nog niet zo in ere is hersteld,en dan bedoel ik dus ook mijzelf 🙂 but I’m working on it) nog weleens tekort. Je kunt natuurlijk bergen groenten en fruit eten, maar onze genetische voorouders haalden het meerendeel van hun vitaminen volgens mij echt uit (orgaan)vlees en andere dierlijke producten, daar raak ik steeds meer van overtuigd en ik heb iemand gevonden die deze gedachte deelt en tevens kan ondersteunen met bewijs (of eigenlijk gebrek aan bewijs van het tegenovergestelde).

Maar bottenbouillon is niet alleen fantastisch vanwege de mineralen, dit zullen de vrouwen onder ons geweldig vinden, door regelmatig bottenbouillon te nuttigen blijft je huid soepel, strak en stevig, maar ook striae kan door het regelmatig gebruik van bottenbouillon (deels) voorkomen worden. Hoe dan? Door de ruim aanwezige collageen in bottenbouillon. Zeker aan te bevelen dus wanneer je zwanger bent.

TIP:  Azijn wordt toegevoegd aan het water om nog beter de mineralen aan de botten te onttrekken. Je kunt het azijn weglaten, maar om de hiervoor vermelde reden zou ik het niet aanbevelen. Let op, niet iedere azijn is hetzelfde. Om er zeker van te zijn dat je azijn inderdaad ervoor zorgt dat de mineralen uit het bot worden onttrokken kun je als test een rauw ei in een glas met azijn zetten (het ei moet ondergedompeld zijn). Na een dag zou de schaal (voor een groot deel) opgelost moeten zijn, anders heb je te maken met een placebo azijn 🙂 en heeft het dus geen zin om die azijn toe te voegen voor een mineraalrijke bouillon.

Bottenbouillon

ca. 1 kilo botten, kies botten van bijvoorbeeld lam/rund of kippen
2 el azijn (ik gebruik biologische natuurtroebele appelazijn)voldoende water om de botten net onder te laten staan (ik gebruik evian, ca 3 liter, afhankelijk van de grootte van de pan)
1 bol knoflook, de teentjes geplet of geschild
paar stukjes foelie
een paar (6) pimentbolletjes
een paar (6) peperkorrels
twee laurierblaadjes
1 tl. (ongeraffineerd) zout, of naar smaak

een grote soeppan
voldoende potjes om je fond in te bewaren

Waarom gebruik ik mineraalwater? Je kunt natuurlijk gewoon kraanwater gebruiken. Echter ons drinkwater wordt niet volledig gefilterd, er blijven nog redelijk wat resten van medicijnen achter in het water en daarom gebruik ik voor soepen en bouillons liever mineraalwater.

Nog een laatste tip, het is erg belangrijk dat je de botten lang laat trekken. Ik heb de eerste keer dat ik bottenbouillon maakte de botten maar zo’n acht uur laten trekken, maar dat leverde naast een smaakvolle bouillon geen gelatineachtige substantie op na het afkoelen. En juist die gelatine heeft dat geweldige collageen in zich.

Leo goes paleo bone broth bouillon oven schuim potjes

De bottenbouillon bereiden

Doe alles in een grote soeppan, de botten moeten net onder water staan. Zet de pan op het vuur en breng aan de kook. Alhoewel dit niet noodzakelijk is, geven sommige mensen er de voorkeur aan het schuim eraf te scheppen. Als je dat wil kun je dat nu doen.

Vervolgens heb je meerdere mogelijkheden. Je kunt de bouillon op een laag pitje laten pruttelen op het fornuis maar je kan de pan ook in een voorverwarmde oven zetten en de bouillon daar laten trekken. Ikzelf kies vaak voor de laatste optie, ik heb een inductie kookplaat en denk dat een oven minder energie verbruikt.

Methode 1 (fornuis)

Draai het vuur op de laagste stand (of indien dat te zacht is ietsje hoger) en laat nu de bouillon minimaal 12 uur zachtjes pruttelen. Het is niet de bedoeling dat het kookt, er moet alleen af en toe een belletje naar boven komen. Na minimaal 12 uur draai je het vuur uit. Zeef de bouilon en giet hem over in (eventueel gesteriliseerde) potjes en/of ijsblokjeszakjes. Deze laatste is handig voor wanneer je maar een klein beetje bouillon nodig hebt (voor bijvoorbeeld in sauzen). De potjes kun je wecken, inmaken of in de vriezer bewaren. In de koelkast is de bouillon een paar dagen houdbaar.

Methode 2 (oven)

Verwarm, wanneer de bouillon op het vuur aan de kook gebracht wordt, een oven voor op 100C. Zodra de bouillon kookt zet je de pan in de oven en laat je hem minimaal 12 uur in de warme oven staan. Na de minimale 12 uur haal je de pan uit de oven. Zeef de bouilon en giet hem over in (eventueel gesteriliseerde) potjes en/of ijsblokjeszakjes. Deze laatste is handig voor wanneer je maar een klein beetje bouillon nodig hebt (voor bijvoorbeeld in sauzen). De potjes kun je weckeninmaken of in de vriezer bewaren. In de koelkast is de bouillon een paar dagen houdbaar.

Auteur: Leonie Verheul

Hi, my name is Leonie, I am a working mom living in the Netherlands. Proud owner of BRNDSTF.nl. I am passionate about everything considering health, food and writing. Visit me also at my (Dutch) blog LeogoesPaleo.nl.

19 thoughts on “Bottenbouillon

  1. Pingback: Tomatensoep « Leo goes Paleo

  2. Hallo geweldige info was ik naar opzoek, vanwege nierproblemen zout en eiwitbeperkt dieet.
    Alleen een vraag waar koop je de botten? Bij een goede slagerij???

    • Hi Brenda, de botten kun je inderdaad bij de slager kopen. Je kunt er gewoon naar vragen (afhankelijk van de slager kijken ze je even raar aan, maar daarna lopen/roepen ze naar achter en dan komen ze tevoorschijn). Meestal kosten ze zo’n 4 euro per kilo. Je kunt ze soms ook bij de boer (die vlees van eigen dieren verkoopt) kopen.

  3. Geweldig goed idee!! IK heb een wonderbag gekocht! Dan kan mijn bouillon de hele dag trekken zonder dat ik thuis hoef te blijven! Visbouillon is ook een basis voor een heerlijk soep!

  4. Hoi, bedankt voor de info. Ik ga het morgen eens proberen. Ik wil dat gaan proberen in de slowcooker ipv van het fornuis of de oven. Heb je daar toevallig ook ervaring mee?
    Groeten, Anita

  5. Zou deze bouillon ook in een snelkookpan gemaakt kunnen worden? Meestal heb je dan aan de helft van de kooktijd genoeg. Of gaat het dan te hard?

    • Hmm, ik zou de bouillon niet in een snelkookpan maken. De kracht zit hem juist in de lange bereidingstijd. Het kost tijd om de mineralen en smaak te onttrekken aan het bot. Maar ik zal niet zeggen dat het niet kan.

  6. Leo, bedankt voor je recept. is dit geen goed alternatief. Hoef je niet thuis te blijven. Met de electriciteitkosten tegenwoordig heb je het er zo uit. http://www.hooimadam.com/Webwinkel-Page-171152/Recepten.html Gr. Brigitte

  7. Ik heb ruim 6 liter runderbouillon gemaakt met 3 grote kniestukken. Bijna 48 uur laten trekken. Heerlijke bruine bouillon. MAAR, hij geleert niet na een nacht in de koeling. Wat gaat er fout?

    • Echte gelei verkrijg je vaak pas na inkoken. Dus als je echt gelei wilt dan moet je het heel lang (ca. Een uur, even uit mijn hoofd gezegd) op hoog vuur laten inkoken tot je nog maar een liter/halve liter over hebt oftewel een ‘fond’achtige substantie (na afkoelen). Dikkere, geleiachtige bouillon is ook afhankelijk van de hoeveelheid collageen in de botten. Het schijnt dat het bot net boven de hoef voor de beste resultaten zorgt. Verder is het belangrijk dat je iets van zuur aan het water toevoegt terwijl de bouillon trekt, een echte azijn bijvoorbeeld. Als je ‘nep’azijn gebruikt kan het collageen (en de mineralen) niet goed aan het bot onttrokken worden en kan dus ook geen gelei ontstaan. Hopelijk lukt het beter met deze tips. Veel succes!

      • Ik gebruik ook altijd troebele appelazijn (flinke scheut) en laat dat eerst een nachtje inwerken alvorens het vuur eronder aangaat. Ik vermoed dat er gewoon weinig collageen in de botten (Schotse Hooglanders) zit die ik gebruik. Ver inkoken heb ik de eerste keer dat ik bouillon maakte ook niet gedaan en toch werd het gelei na een nacht in de koelkast. Toen gebruikte ik wel meer botten (pan nokjevol) en ook meer soorten (mergpijpjes, ossenstaart en schenkels). Volgende keer doe ik er wat meer appelazijn in en meer botten, kijken of het dan wel weer lukt. Is toch fijner als er veel collageen in zit.

        Ken je Mike Donkers en WAPF trouwens? Ligt dichtbij paleo maar meer nadruk op dierlijke voeding. Zie mikedonkers.com en westonprice.nl.

  8. Ga voor de eerste keer proberen botten (hooglander) bouillon te maken. Heb de pan met botten, water en appelazijn voor zeker 18 uur buiten gezet. Kost het me geen plaats in de keuken. Morgen in de slowcooker verder. Ben reuze benieuwd.

  9. Hallo Leonie
    Hartstikke leuk om jouw NL-talige site/blog over Paleo te vinden! Ga zo door!

    IK heb wel een kleine aanvulling op je post hieboven van 28-10-13:
    Om na afkoeling te ‘geleren’ moet de bouillon vooral genoeg botten bevatten, lang genoeg trekken – en op niet te hoog vuur!
    zie ook: http://www.thehealthyhomeeconomist.com/5-reasons-why-your-stock-wont-gel/
    en/of: http://www.primallyinspired.com/why-didnt-my-bone-broth-gel/

    Verder schijnt de snelkookpan juist een heel goed gelerende bouillon te maken. Maar wat dat doen met/voor de mineralen? Dat weet ik dan ook weer niet…
    Zie http://nomnompaleo.com/post/16004110328/quick-pressure-cooker-bone-broth – op een van de leukste Amerikaanse Paleo websites die ikntot nu toe ben tegengekomen. Mijn andere favoriet is: http://paleomg.com/ – heeft dan wel niet specifiek iets over bouillon, maar wel erg lekkere andere recepten, en hilarische verhalen !

    • Hi Marlene, dank voor je aanvullen. Je herinnert me er gelijk aan dat ik, o.b.v. Voortschrijdend inzicht ;-), nog een aanvulling wilde maken. Ik heb inmiddels een slowcooker aangeschaft (had een voor de oven, maar heb nu een crock-pot gekocht). Hiermee maak ik de perfecte bouillon! Minimaal 24 laten trekken op laag (of laag vuur bij een gasfornuis) en inderdaad niet teveel water gebruiken op de botten.

  10. Pingback: Bij de boer! | Gigi Natuurlijk

  11. Misschien een domme vraag, maar zet je de oven uit wanneer de pan erin gaat. Ik wil straks bouillon gaan trekken.

    • Hai Maria, nee hoor geen domme vraag. Ik hield hem altijd aan, maar je kunt proberen de oven op 2/3 van de tijd uit te zetten. Die laatste uren blijft het dan waarschijnlijk warm genoeg (tenzij je net als ik een oven hebt die zich na het uitzetten vanzelf afkoelt, dan werkt dat niet :-)). Succes!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s